Nedir bu netbook ?

Merhaba, bir başka araştırma yazısıyla tekrar karşınızdayım. Yine çevremden sık sık bana yöneltilen bir sorunun cevabını arayıp sizlere yardımcı olmaya çalışacağım. Konumuz netbook yani son dönemlerde adını sıkça duyduğunuz mini dizüstü bilgisayarlar. Onlarca modelini elektronik mağazalarında gördüğünüz bu aletler nedir, neye yarar, satın almalı mıyız ve alırken nelere dikkat edilmeli gibi a’dan z’ye konu ile ilgili tüm cevaplara bu yazıyla ulaşabilecek, çok kısa zaman sonra da bir başka yazıda Türkiye piyasasında bulabileceğiniz ve çok satan bir kaç netbook modelininin kafa kafaya karşılaştırmalarına erişebileceksiniz. Ama önce gelin netbook nedir ne değildirin cevaplarını arayalım.

Netbook nedir?

Tüm hikaye aslında Asus’un 2007 senesi yaz aylarında Asus Eee PC 701 denilen modelini piyasaya sürmesi ile başladı. Cihaz 7” bir ekrana sahip,16 gb ssd hardisk ve linux yüklü olarak gelen üzerinde webcam barındıran oldukça ilginç bir üründü. Özellikle 200$’lık fiyatıyla öncelikle teknoloji meraklılarının daha sonrada geniş bir kitlenin ilgisini çekti. 1 kg’dan az ağırlığı ile her an yanınızda taşıyabileceğiniz ilginç bir ürün ortaya çıkarmıştı Asus. Cihaz gerçekten ilgi gördü ve çok iyi satış rakamlarına ulaştı. Bu noktadan sonra önce Asus seriye daha yeni ürünler ve ek özellikler ekledi ve ardından pastanın hızla büyümesi ve satış rakamlarının cazibesine kapılan diğer üreticilerde  Asus’u takip etti. Cihazlar kullanıcılardan ciddi talep gördü ve artık tamamen netbook denilen apayrı bir segment oluştu. Büyük üreticilerde furyaya kayıtsız kalamadı. Hp, Dell gibi markalar birbiri ardına netbook modelleri piyasaya sürdü. Daha sonra Linux işletim sisteminin yanında Windows Xp’li modeller görülmeye başladı. Hatta Microsoft sırf satışlar ve netbook segmentinin başarısından dolayı Windows Xp ürününün satışta tutulma süresini uzattı.

İlk Asus Eee Pc 701 modelinden günümüze netbook’lar teknolojik olarakta ilerledi. 7” ekran bugün standart 10”’e, 16 gb’lık harddisk yerini 160gb’lık sata’lara bıraktı. 900 mhz’lik intel işlemciler artık yok. Yerlerin intel atom serisi 1.6 işlemciler geldi. Ve daha bir çok ekstra özellik netbook’lara eklendi. Bunun yanında sorunlarda baş gösterdi. Furyaya kapılan bir çok insan birer netbook edinip hayal kırıklığına uğradılar. Beklediklerini bulamadılar. Nedeni ise netbook’ların genel kanının aksine birer notebook alternatifi olduğu olgusuydu. Şimdi birazda bu konuya değinelim.

Kimler almalı?

Bir çok insanın sandığının aksine netbook’lar dizüstü bilgisayarların özelliklerini barındırıp sadece boyut olarak küçültüldüğü cihazlar değiller. Evet teknoloji olarak baktığımızda aslında buna benzer bir tanım yapabiliyor olsak ta üretilme ve kullanılma amaçları bu değil. Netbook’ların temel amacı ana bilgisayarınızı yanınızda taşımanızın zahmetli olacağı yerlere götürüp internete girebilmenizdir. Yani tek bir bilgisayar sahibi olup bununda netbook olması size pek bir yarar sağlamaz. Nedenine gelirsek, netbook’lar normal dizüstü bilgisayarlardan çok daha yavaş bir işlemciye sahiptirler o nedenle bir çok iş uygulamanızı verimli çalıştırmazlar. Klavyeleri küçüktür, kullanımda zorluk yaratırlar. Ekranları küçüktür, uzun süreli çalışmada size fonksiyonellik sağlamazlar. Grafik işleme yapamazlar bu nedenle güçlü grafik işleme donanımları gerektiren oyunları oynatamazlar. Üzerlerinde dvd yada cd-rom yoktur, bu medyaları okuyamazlar. Peki nedir bunları bu kadar popüler kılan? Eğer isteğiniz; her yerde yanınızda taşıyabileceğiniz, üzerinde bulunan wireless ve 3g gibi bağlantı teknolojileri sayesinde internete girebileceğiniz ve mail alıp verme ya da ofis dosyalarınızın üzerinde değişiklik yapma gibi basit işlemleri halledebileceğiniz bir cihaz ise bunu tamamen karşılayan cihazların netbook’lar olmasıdır. Netbook’lar kriter olarak taşınabilirliği tam manasıyla karşılar. Performans konusunda ise notebook’ların yanına dahi yaklaşamazlar.

Alırken dikkat edilecek hususlar

Buraya kadar sizlere netbook’lar nedir ve temin etmeniz için geçerli bir nedeniniz var mı sorularına cevap aradık. Eğer bu soruların cevabı sizde evet ise bu noktadan sonrada netbook alırken dikkat etmeniz gereken hususları açıklamaya ve sizlere yardımcı olmaya çalışacağım. Tek tek tüm özellikleri sizlere aktarıp seçerken karşılaşağınız terimlerin ne manaya geldiğini ve size ne fayda yada zararları olacağını aktarmaya çalışacağım.

İşlemci: Türkiyede satılan hemen hemen tüm netbook’lar İntel’in Atom serisi işlemcileri ile geliyor. Aslında tüm dünyada bu şimdilik böyle gibi. Her ne kadar Via ve Amd gibi işlemci üreticileri Atom’a rakip ürünler piyasaya yavaş yavaş çıkartmış olsa da Atom serisi şimdilik dominant durumda. Bu seride göze çarpan 4 işlemci var. N270 ve N280 en popüler iki işlemcisi. Bunlardan sonra atom serisinin iki yeni üyesi  Z520 ve Z530 geliyor. Z serisi N serisine göre daha az güç tüketiyor olmasına rağmen henüz popüler değil ve üretilen netbook’larda nispeten daha pahalı. Ayrıca Z serisi zaten netbook’lardan daha ziyada onların da bir altı Umpc dediğimiz daha küçük cihazlar için üretilen bir seri. Bu sebeple N serisi işlemciler şimdilik ideal. N270 en populer atom işlemci. Bugün piyasada bulabileceğiniz netbook’ların yüzde 90’ında bu işlemci var. 1.6 ghz 512Kb cache’li işlemci gayet başarılı. N280 ise N270’dan veriyolu ve güç tüketimi olarak daha iyi ama arada çok büyük fark yok. Bu sebeple işlemci olarak tavsiyem eğer aynı fiyata bulursan N280 işlemcili bir netbook almanız fakat bulamazsanız da N270 işlemcili netbook’lar sizleri kesinlikle üzmeyecektir.

Ram: Standart olarak artık her netbook 1 Gb ram ile geliyor. Bununda altını zaten tavsiye etmiyorum. Fakat bence önemli olan ve dikkat etmeniz gereken bir nokta’da netbook’un üzerinde 2. bir ram yuvasının bulunması. Bu sayede netbook’a 1 Gb daha ram ekleyerek performansını fazlasıyla arttırabilirsiniz. Tavsiyem netbook’u ya 2 Gb ram’li olarak alın yada alır almaz 1 Gb daha ram ekleyerek kendiniz 2 Gb’a çıkartın. Performansa gerçekten etkisi var.

Harddisk: Çoğu netbook artık 160 Gb harddiskle geliyor fakat çok önemli bir kriter değil. Dediğim gibi amacı internete girmek olan bir cihazın devasa bir harddisk’e de ihtiyacı yok. 80 Gb üstü her harddisk işinizi görecektir.

Ekran: 8,9” ten başlayıp 12.1” e kadar seçeneklerimiz mevcut. Ben ikisinide size tavsiye etmiyorum. 10” lik netbook’lar bence en ideali. Bunun yanında ekranın kalitesi de çok önemli. Mutlaka almadan ekranın göz yorup yormadığını teknik verilere aldanmadan kendi gözlerinizle test etmenizi öneririm. Zaten küçük olan erkan birde çok göz yoruyorsa size netbook eziyet gelecektir. Son olarak dikkat etmeniz gereken bir başka mevzu ise ekran çözünürlüğü. 1024×600 ekran çözünürlüğü 10” bir netbook için ideal. Bunun altı kullanım alanınızı daraltacağı için en az bu çözünürlüğü destekleyen bir ekrana sahip netbook temin edin. Ayrıca yakın zamanda dokunmatik ekranlı modellerde piyasaya girmeye başladı. Şimdilik fiyatları makul olmadığından tavsiye edebileceğim bir özellik değil. Fakat ileride fiyatlar ucuzladığında tam bir netbook keyfi için olmazsa olmaz bir özellik olarak seçim kriterlerimize gireceğinden şüphem yok.

Klavye: Benim gibi dolma parmaklı bir insansanız netbook klavyeleri sizleride zorlayacaktır. Yine teknik kitapçıklara aldanmadan netbook’u almadan önce denemenizi tavsiye ederim. Bir metin düzenleyici program açıp 10 tane kelime yazın. Hatanız 1-2 hatayla geçiştirebiliyorsanız klavyeniz sizi çok üzmeyecektir.

Wifi-3G-Bluetooth: Wifi zaten tüm cihazlarda standart olarak mevcut. Bazı cihazlarda bunun yanında 3G opsiyonuda geliyor. Bu sayede data sim kartınızı cihaza takarak ekstra bir donanım kullanmadan 3G bağlantı sağlayabiliyorsunuz. Bunu çok tavsiye etmiyorum. Özellikle 3G ile internete bağlanmak için zaten usb 3G modemler operatörler tarafından ücretsiz veriliyor. Ekstradan 3G modulü gereksiz yere netbook’un maliyetini arttırıyor. Bluetooth’a gelirsek olmazsa olmaz bir özellik değil. Eğer telefonunuzu bluetooth ile bilgisayara bağlayıp senkronize etmek için yada yine bluetooth ile 3G özellikli telefonunuz üzerinden netbook’unuzu internete bağlamak için sık sık kullanmayacaksınız olmaması çok şey kaybettirmez. Ayrıca bluetooth’un tam bir pil canavarı olmasıda netbook’unuzda aramamanız için teşvik edebilir.

Batarya: Önemli seçim kriterlerinden biri. 3-4-6 hücreli piller bulunabiliyor. 6 hücreli piller ve en az 5 saat pil süresi vaadeden bir netbook seçmeniz kesinlikle yararınıza. Bunun altı taşınabilirlik konusunda size sıkıntı yaratacaktır. Birde hatırlatma üreticilerin verdiği pil süresi değerleri en ideal durum için verdikleri süreler. Yani üretici size 6 saatlik pil süresi diyorsa bilinki bu 6 saat boyunca word’de yazı yazdığınızda geçerli olacak. Yoğun kullanımda ise bu süre her zaman ortalama yüzde 20 daha az olacak. Bunu göz önünde bulundurun.

İşletim sistemi: Baştada dediğim gibi netbook’lar ilk linux tabanlı işletim sistemleri ile geldi. Halen bir çok netbook bu şekilde satılıyor. Bu linux tabanlı işletim sistemleri netbook üretim amaçlarıyla uygun şekilde sizin her ihtiyacınızı karşılayabiliyor. Yani internete girip, bir iki ofis dosyasıyla oynamak, mail alıp vermek gibi işlemleri çok rahat halledebiliyorsunuz. Ama malesef bir çok sürümün Türkçe dil desteği yok buda sıkıntı yaratabilir. Linux dışında alternatifimiz tabiki Microsoft Windows ürünleri. Burada da genel olarak iki seçenek mevcut. Ya Windows Xp Home edition yada yeni çıkan ürünlerde gördüğümüz Windows 7’nın kısıtlı sürümü Starter edition. Benim tavsiyem ne Linux sürümlerine nede Windows 7 Starter’a bulaşmadan Xp Home’lu bir netbook almanız. Hem kolay kullanım artı program desteğine hemde Windows 7 Starter’ın saçma kısıtlamalarına takılmadan rahat bir kullanıma bu sayede sahip olabilirsiniz.

Diğer önemli hususlar: Saydığımız bu kriterlerin dışında dikkat edilmesini tavsiye edeceğim ilk nokta adaptör. Bazı netbook’ların yanında en az kendisi kadar ağır ve yer kaplayan bir adaptör gelebiliyor. Buda taşınabilirlik konusunda sıkıntı yaratıyor. Özellikle adaptörün hafif ve nispeten küçük olmasına dikkat edilmesi gerekir. Aynı şekilde netbook’larında çok ağır olmaması gerekli. 1.3 kg’dan daha ağır netbook’ları tercih etmeniz sonradan istemediğiniz kadar çok canınızı sıkabilir. Bunun yanında netbook üzerinde kart okuyucu ve web cam barındırması bazı durumlarda fazlasıyla iş görüyor. Son olarakta genelde netbook’ların çantalarda çok korunaklı olarak taşınmadığını göz önüne alırsak aldığınız cihazın kondisyonunun hemen eğilip bükülecek kadar kötü olmamasına dikkat etmenizi tavsiye ediyorum.

Tüm bu anlattıklarımızın ışığında eleyerek kendinize netbook almaya karar verdiğinizde tüm bu kriterleri sağlayan bir çok model olduğunu göreceksiniz. İşte bu noktada hangisini seçmelisinizin cevabı ise size kalmış. Son olarak büyük üreticilerin ürünlerinden şaşamanızı ve bir netbook için 550$’dan fazla bir ücret ödememinizi tavsiye ederim.